Zo gebruiken zowel de gemeente Groningen als de politie in Groningen X nog steeds. Dat is misschien nog enigszins begrijpelijk. X bereikt een groot publiek en overheidscommunicatie vraagt om zichtbaarheid. Maar publieke instellingen dragen ook verantwoordelijkheid voor rechtsstatelijkheid, betrouwbaarheid en dataveiligheid. In een geopolitieke context waarin Amerikaanse techbedrijven steeds nadrukkelijker verweven raken met politieke macht, is het hoog tijd om na te denken over onze digitale afhankelijkheid van de Amerikanen.
Niet alleen sociale media
Daarbij zou het een vergissing zijn om de discussie te beperken tot alleen sociale media. Stoppen met X is zichtbaar en principieel, maar raakt niet de kern van onze digitale afhankelijkheid. Die zit niet in tweets, maar in e-mail, agenda’s, documenten, personeelsdossiers, onderzoeksdata en bedrijfsinformatie. Precies die cruciale data draait nu nog vrijwel volledig op Amerikaanse infrastructuur: Microsoft, Google, Zoom, Slack. Dat werd vorige week en vandaag opnieuw zichtbaar toen massaal vrolijk werd thuisgewerkt, wat echter alleen mogelijk is dankzij Amerikaanse technologie.
We hebben dit patroon eerder gezien bij de overstapgolf rond WhatsApp: veel morele onrust, maar weinig fundamentele verandering. Symbolische keuzes geven een goed gevoel, maar leiden zelden tot structurele verandering.
Dat betekent niet dat stoppen met X zinloos is: het is een belangrijke eerste stap. Maar alleen als die stap onderdeel is van een veel bredere strategie. Digitale autonomie vraagt om beleid, niet om losse statements. Het gaat om bewuste keuzes over infrastructuur, data-opslag en afhankelijkheden.
Gelukkig zijn er inmiddels reële alternatieven en initiatieven. In Noord-Nederland hebben Groningse ondernemers en instellingen het initiatief Cloud of the North opgezet, een coöperatief platform voor een soevereine, regionale clouddienst waar data onder Europees beheer staan, en waar al meer dan 200 organisaties interesse in tonen, waaronder ook de gemeente Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen.
Ook de RUG werkt concreet aan digitale autonomie: de universiteit streeft ernaar in 2030 volledig zeggenschap over haar data te hebben en ontwikkelt ook binnen de AI Fabriek en andere samenwerkingsverbanden strategieën om minder afhankelijk te zijn van Amerikaanse platforms.
De oproep aan gemeente en politie is daarom tweeledig: ja, heroverweeg het gebruik van X en stop er zo snel mogelijk mee. Maar gebruik dat moment vooral ook om een goed, snel te realiseren Deltaplan te maken voor digitale autonomie.
