De onderzoekers hebben dit kunnen vaststellen dankzij gegevens uit Lifelines, het grootschalige, langlopende gezondheidsonderzoek in Noord-Nederland. Sinds 2006 volgt dit project ruim 167.000 deelnemers in het Noorden, met vragenlijsten en lichamelijke metingen. De onderzoekers hebben deze gegevens gekoppeld aan informatie over aardbevingen in Nederland tussen 1986 en 2021. In deze periode waren er in totaal meer dan duizend aardbevingen.
Dit maakte het voor de onderzoekers mogelijk om een betrouwbaar oorzakelijk verband te leggen: de bevingen dragen daadwerkelijk bij aan de toename van angst- en depressieve klachten en hebben duidelijk invloed op de geestelijke gezondheid van noorderlingen.
De studie toont aan dat hoe meer aardbevingen iemand door de jaren heen heeft meegemaakt, hoe meer diegene aangeeft last te hebben van klachten. Het betreft daarbij niet officieel vastgestelde psychische stoornissen, maar klachten als somberheid, verlies van interesse, concentratieproblemen, rusteloosheid en spanning.
Tienduizenden extra klachten
Tussen 2007 en 2021 zijn er tienduizenden extra gemeten depressieve en angstklachten onder inwoners van het getroffen gebied. “Daarmee reiken de gevolgen verder dan individuele bewoners”, zegt onderzoeker Jochen Mierau. “Het gaat om een gebied waar de onderlinge samenhang groot is. Als veel inwoners kampen met somberheid of spanning, werkt dat door: in gezinnen, op het werk, maar bijvoorbeeld ook in het verenigingsleven.”
Effecten werken door
De gaswinning is inmiddels gestopt in Groningen. Maar ondanks dat kunnen de effecten doorwerken, zo waarschuwen de onderzoekers. Bovendien komen er nog steeds aardbevingen voor en is de schadeafhandeling voor veel bewoners nog niet afgerond.
“Dit onderzoek laat zien dat frequente, kleinere aardbevingen zonder ernstig letsel ook een langdurige impact kunnen hebben op hoe mensen zich mentaal voelen, net als bij acute natuurrampen zoals grote aardbevingen”, zegt Mierau.
Gezondheidseffecten
De onderzoekers wijzen erop dat bij grote energieprojecten niet alleen naar economische winst gekeken moet worden. Ook de gezondheidseffecten van langdurige blootstelling aan aardbevingen moeten meewegen.
Volgens Mierau laat dit onderzoek zien dat er niet alleen aandacht moet zijn voor directe schade, maar dat ook de ‘psychologische belasting van voortdurende onzekerheid serieus moeten nemen.’ Mierau: “We hebben goed beleid nodig om de gezondheidsgevolgen van gaswinning, en economische activiteiten, te beperken. En als die schade te groot is, moeten we bereid zijn die activiteiten te stoppen.”
