Recent onderzoek naar fietsongevallen met aanzienlijk letsel laat zien dat dit aantal de afgelopen tien jaar flink is gestegen. Vooral senioren op de fiets vormen een kwetsbare groep: bij hen gaat het vaak om eenzijdige ongevallen, waarbij niemand anders bij het ongeval betrokken is. Slecht zicht, gladde bladeren op het fietspad en onverlichte obstakels spelen daarbij een grotere rol dan veel mensen denken.
Zicht speelt trouwens op meer manieren mee dan alleen de straatverlichting. Naarmate mensen ouder worden, wordt scherpstellen van dichtbij naar veraf lastiger, bijvoorbeeld bij het aflezen van een fietscomputer en vervolgens weer opkijken naar het verkeer. Wie dat herkent, overweegt daarom vaak multifocale lenzen op sterkte, die in één keer scherpstellen op dichtbij en veraf, in plaats van steeds te wisselen tussen een leesbril en een gewone bril. Dat maakt het schakelen tussen een blik op het stuur en de weg voor je een stuk minder vermoeiend, zeker tijdens lange fietstochten in de vroege avond.
Naast het zicht van de fietser zelf gaat het natuurlijk ook om gezien worden door anderen. Een fietser zonder werkende verlichting wordt in het donker aanzienlijk later opgemerkt door automobilisten dan een fietser die wel goed verlicht is, en bij hogere snelheden maakt dat verschil vaak het verschil tussen op tijd remmen en een schrikreactie. Een paar simpele aanpassingen maken al een groot verschil op de Groningse fietspaden, en de meeste kosten weinig tijd of geld.
Wie zich wil voorbereiden op het fietsseizoen in het donker, kan aan de volgende punten denken:
- Controleer voor- en achterlicht op je fiets en vervang batterijen of dynamo’s die niet meer goed werken.
- Kies voor vaste fietsverlichting in plaats van losse lampjes, zodat je nooit zonder licht komt te zitten.
- Draag lichte of reflecterende kleding, vooral bij regen, wanneer felle kleuren het beste opvallen.
- Houd je snelheid aan bij nat blad en gladde bruggen, plekken waar Groningse fietsers vaker onderuitgaan.
- Laat je ogen regelmatig controleren, zeker als lezen op korte afstand de laatste tijd moeizamer gaat.
- Rijd waar mogelijk om drukke kruispunten zonder goede verlichting heen, of kies een rustigere route.
Dat laatste punt krijgt in Groningen ook aandacht vanuit onverwachte hoek. Een paar jaar geleden won een Groningse student van de Hanzehogeschool een ondernemersprijs met een systeem dat oudere fietsers waarschuwt voor gevaarlijke situaties, een mooi voorbeeld van hoe de stad met technologie en fietsveiligheid voor ouderen bezig is. Zulke lokale initiatieven laten zien dat aandacht voor kwetsbare fietsers allang niet meer alleen bij de gemeente ligt.
Landelijk wordt er ook stevig op ingezet, onder meer via een campagne die fietsers oproept hun verlichting op tijd te checken voordat de klokken worden verzet. Uit bijbehorend onderzoek blijkt dat bijna alle fietsers het zelf al gevaarlijk vinden om zonder licht te fietsen, maar dat de praktijk toch weerbarstiger is dan de theorie. Een kapotte lamp wordt nu eenmaal makkelijk uitgesteld tot het weekend.
In Groningen zie je de gevolgen van die nalatigheid soms letterlijk terug op straat, in de vorm van een fiets die ’s avonds langs de Diepenring staat met een lampje dat niet meer aangaat, terwijl de eigenaar allang binnen zit. Voor fietsers die de stad dagelijks doorkruisen loont het om verlichting en zicht niet als bijzaak te behandelen maar als onderdeel van de routine, net zoals een slot om de fiets of voldoende lucht in de banden.
Met de klokverzetting in het vooruitzicht en de eerste mistige ochtenden alweer achter de rug, is dit een geschikt moment om de fiets, de verlichting en het eigen zicht nog eens goed te checken voordat de echte donkere periode begint.
