Sinds 1985 wijst de Europese Unie elk jaar twee steden aan die dat jaar Europese Culturele Hoofdsteden zijn, met als doel om de verscheidenheid van de Europese cultuur te laten zien. De gekozen steden tuigen dat jaar een uitgebreid programma op met culturele activiteiten die de stad in het zonnetje zetten. De laatste Nederlandse stad die de eer kreeg was Leeuwarden in 2018.
Groningen wil het stokje overnemen. Daarom gaf de gemeenteraad vorig jaar de opdracht om te verkennen wat een kandidatuur voor de Europese Culturele Hoofdstad voor Groningen zou kunnen betekenen en welke eventuele risico’s dit met zich mee zou brengen.
Uit het rapport blijkt dat er veel positieve kanten zitten aan het worden van de Europese Culturele Hoofdstad. “Groningen heeft een uniek en onderscheidend verhaal”, schrijft Gehrels. Niet alleen maakt dit Groningen geschikt als Culturele Hoofdstad, maar het zou Groningers ook met elkaar kunnen verbinden als de bewoners van de stad dit verhaal samen uitdragen. Dat past bij de sociale agenda van Nij Begun.
Ook zou een kandidatuur helpen bij het behalen van de doelen van de economische agenda van Nij Begun, het herstel- en versterkingsprogramma voor het aardbevingsgebied. De kandidatuur zou ervoor zorgen dat er meer bezoekers naar de regio komen. Ook zou het goed zijn voor het imago van Groningen. Verder wordt een aantal van de activiteiten die tijdens het jaar van de Europese Culturele Hoofdstad worden georganiseerd, herhaald. Dat zorgt voor herhaalbezoeken.
Hoewel de culturele hoofdstad-titel dus veel kansen biedt, hangt er een aardig prijskaartje aan. 50 tot 90 miljoen euro, om precies te zijn. Gehrels denkt dat dit alleen mogelijk is als gemeenten, het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen samen investeren. Ook zou een gedeelte van de dekking door Nij Begun gefinancierd kunnen worden. De burgemeester en het college waarschuwen de raad dat de financiën een breekpunt kunnen zijn.
Om als stad voor de titel in aanmerking te komen, moet de gemeente een bidbook opstellen. Daarin staat waarom Groningen een geschikte stad zou zijn. Volgens Gehrels zou het opstellen van zo’n bidbook een goed idee zijn, ook als Groningen toch niet aangewezen wordt. “Het biedt een gemeenschappelijk verhaal en een gedeeld perspectief voor de toekomst.”
Als de gemeente besluit zich te willen kandideren, dan moet Groningen zich voor 1 oktober 2026 melden bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
